1 iyun 2026-cı il tarixində paytaxt Bakıda öz işinə başlayan 31-ci Bakı Enerji Həftəsi Azərbaycanın qlobal geosiyasi məkanda və beynəlxalq energi təhlükəsizliyi arxitekturasındakı əvəzedilməz rolunu növbəti dəfə bütün dünyaya nümayiş etdirdi. Dünyanın 44 ölkəsindən 274 transmilli şirkəti, dövlət rəsmilərini və sahə ekspertlərini bir araya gətirən bu mötəbər platformanın rəsmi açılış mərasimində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin proqram xarakterli və dərin strateji mesajlarla zəngin çıxışı həm regionun, həm də Avropanın gələcək inkişaf konturlarını cızdı.
Prezident İlham Əliyev öz çıxışında müstəqilliyin ilk illərində ölkəmizin üzləşdiyi çətinlikləri, yoxsulluq və işsizliklə mübarizə aparan bir dövlətdən bu gün qlobal sərmayədar funksiyasını yerinə yetirən güclü bir icraçıya çevrilməsini faktlarla diqqətə çatdırdı. Dövlət başçısı realizm prinsiplərinə söykənərək vurğuladı ki, dünya qalıq yanacaqları olmadan yaşaya bilməz və iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə aparmaqla bərabər, enerji təhlükəsizliyi məsələlərinə praqmatik yanaşmaq mütləqdir. "Biz tərəfdaş ölkələrlə qazan-qazan prinsipinə əsaslanan əməkdaşlıq qurduq. 30 il əvvəl investorları ölkəmizə cəlb edirdiksə, bu gün artıq Azərbaycan və onun milli şirkəti SOCAR Yaxın Şərq, Afrika və Mərkəzi Asiyada irimiqyaslı investisiya layihələri icra edir", – deyən ölkə rəhbəri, Azərbaycanın iqtisadi müstəqilliyinin onun tam siyasi suverenliyini təmin etdiyini xüsusi qeyd etdi.
Məhz bu tədbir çərçivəsində "Azəri-Çıraq-Günəşli" yataqlar blokundan dərin qaz layihəsi üzrə ilk sərbəst təbii qaz hasilatına başlanması və "Abşeron" yatağından Türkiyəyə qaz tədarükünə dair yeni müqavilənin imzalanması, Azərbaycanın qlobal enerji xəritəsindəki yerini daha da möhkəmləndirdi. Lakin dövlət başçısının çıxışında ən çox diqqət çəkən və qlobal ticarət üçün həlledici əhəmiyyət kəsb edən əsas strateji istiqamət nəqliyyat, logistika və Şərq-Qərb dəhlizinin fəaliyyəti ilə bağlı oldu.
Azərbaycanın geosiyasi mövqeyinin ən böyük xüsusiyyətlərindən biri onun birbaşa dünya okeanlarına çıxışının olmaması və quru ilə əhatə olunmuş bir regionda yerləşməsidir. Belə bir coğrafiyada karbohidrogen resurslarının və beynəlxalq yüklərin dünya bazarlarına çatdırılması yalnız və yalnız qonşularla və "qonşuların qonşuları" ilə qurulmuş unikal və qarşılıqlı etimada əsaslanan münasibətlər sayəsində mümkündür. Prezident İlham Əliyev Bakı Enerji Həftəsindəki çıxışında bu reallığı xatırladaraq, Azərbaycanın tranzit coğrafiyasını uğurla idarə etdiyini və Şərq-Qərb dəhlizinin artıq tam gücü ilə, təhlükəsiz şəkildə fəaliyyət göstərdiyini bəyan etdi.
Azərbaycan öz təbii sərvətlərini şaxələndirilmiş boru kəmərləri ilə nəql etməklə yanaşı, həm də Asiya ilə Avropa arasında ən təhlükəsiz və qısa quru və dəniz yollarının birləşdiricisinə çevrilmişdir. Şərq-Qərb dəhlizi (və ya Orta Dəhliz) sadəcə bir nəqliyyat marşrutu deyil, qlobal ticarətin zəncirvari böhranlar və geosiyasi gərginliklər yaşadığı müasir dövrdə ən etibarlı alternativdir. Hazırda bu dəhliz vasitəsilə daşınan yüklərin həcmi həndəsi silsilə ilə artmaqdadır. Çindən yola düşən konteynerlərin Xəzər dənizi və Azərbaycan üzərindən keçərək Avropaya cəmi 12-14 gün ərzində çatması, bu xəttin iqtisadi səmərəliliyinin və rəqabətədavamlılığının əsas göstəricisidir.
Şərq-Qərb coğrafi oxu boyunca uzanan Cənub Qaz Dəhlizi (CQD) bu gün qitənin enerji şaxələndirilməsində mərkəzi rol oynayır. Prezident İlham Əliyev öz çıxışında tarixi və rəsmi bir faktı bölüşdü:
"Keçən il mən burada bəyan etmişdim ki, Azərbaycan qazını qəbul edən ölkələrin sayı 12-dir. Bu gün isə həmin rəqəm artıq 16-ya yüksəlib və onlardan 10-u Avropa İttifaqının üzvüdür."
Bu artım dinamikası onu göstərir ki, Şərq-Qərb dəhlizinin enerji komponenti Trans-Anadolu (TANAP) və Trans-Adriatik (TAP) boru kəmərlərinin genişləndirilməsi fonunda qitənin ən etibarlı sabitlik amilinə çevrilmişdir. Bakıda keçirilən bu sammitdə ABŞ Prezidenti Donald Trampın və Böyük Britaniyanın Baş naziri Keir Starmerin təbrik məktublarında Azərbaycanın qlobal enerji təhlükəsizliyindəki "həlledici tərəfdaş" kimi xarakterizə edilməsi də məhz bu uğurlu fəaliyyətin beynəlxalq səviyyədə qəbul olunmasının bariz sübutudur.
Dəhlizin tam infrastruktur bütövlüyünü təmin edəcək və onun ötürücülük qabiliyyətini maksimuma çatdıracaq növbəti mərhələ Zəngəzur dəhlizidir. Azərbaycan Prezidenti çıxışında qətiyyətlə bildirdi ki, Zəngəzur dəhlizi mütləq şəkildə inşa ediləcək və istifadəyə veriləcəkdir. Bu xətt Şərq-Qərb dəhlizinin tərkib hissəsi olaraq Türk dünyasını, Mərkəzi Asiyanı və Azərbaycanı birbaşa Türkiyə və Avropa ilə birləşdirən daha bir strateji qapı açacaqdır. Sülhün, təhlükəsizliyin və regional inteqrasiyanın rəmzi olacaq bu xətt, Ermənistanın da regional təcriddən çıxması üçün yeganə praqmatik yoldur.
Bakı Enerji Həftəsi 2026-nın açılışı göstərdi ki, Azərbaycan öz milli maraqlarına söykənən müstəqil siyasəti ilə qlobal arenada diktə edən tərəfə çevrilib. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən enerji və logistika strategiyası, kənar müdaxilələrə və bədxah dairələrin basqılarına baxmayaraq, yalnız və yalnız real nəticələrə hesablanmışdır.
Uğurla fəaliyyət göstərən Şərq-Qərb dəhlizi isə bu gün qlobal geosiyasətdə sabitliyin, etibarlılığın və multimodal daşımaların mərkəzidir. COP29-a ev sahibliyi ərəfəsində olan Bakıdan verilən mesaj aydındır: Azərbaycan həm ənənəvi, həm də gələcəyin yaşıl enerjisi sahəsində Şərqlə Qərb arasında sarsılmaz, strateji və strateji cəhətdən əvəzolunmaz bir körpüdür.
170 №li tam orta ümum-təhsil məktəbin direktoru Aslanova Ülviyyə
